Δημοκρατία ή νεο-Οθωμανισμός;

a-man

Του Κλέαρχου Α. Κυριακίδη*

ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΙΣ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2018, ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Ο ΝΕΟ-ΟΘΩΜΑΝΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΡΑΓΙΣΜΕΝΟ ΘΕΜΕΛΙΟ ΤΟΥ «ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ». ΑΡΑ, ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΣΟΥΝ ΟΤΙ ΕΑΝ ΟΙ ΝΕΟ-ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ, ΟΠΩΣ Ο «ΔΙ-ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΣ», Η «ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΤΗΤΑ» ΚΑΙ Η «ΔΙ-ΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑ», ΚΑΤΟΧΥΡΩΘΟΥΝ ΣΕ ΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, ΘΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΕΙ ΕΝΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ

Μετά το 1960 και, ειδικά, μετά τις δύο τουρκικές εισβολές του 1974, η ΚΔ απέκτησε άλλες μορφές νεο-οθωμανισμού. Αυτές περιλαμβάνουν την de facto «δι-ζωνική» διχοτόμηση και, στα κατεχόμενα εδάφη, τις απάνθρωπες απελάσεις, αθέμιτες περιπτώσεις διακρίσεων, παράνομες πράξεις αποικισμού και αυθαίρετες μετατροπές εκκλησιών σε τζαμιά

Πριν από περίπου δυόμισι χιλιάδες χρόνια, η δημοκρατία γεννήθηκε στην Αθήνα. Στη σύγχρονη εποχή, η δημοκρατία έχει γίνει ευρέως αναγνωρισμένη ως η πιο φωτισμένη μέθοδος διακυβέρνησης. Μάλιστα, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) τονίζει ότι «η δημοκρατία είναι ένα παγκοσμίως αναγνωρισμένο ιδεώδες και είναι μία από τις βασικές αξίες και αρχές του ΟΗΕ» (Πηγή: http://www.un.org/en/sections/issues-depth/democracy/index.html).

Συνεπώς, όλοι οι Έλληνες πρέπει να χαιρετίσουν την ετήσια Διεθνή Ημέρα της Δημοκρατίας στις 15 Σεπτεμβρίου. Ταυτόχρονα, πρέπει να ρωτήσουν μια ζωτική ερώτηση σχετικά με την Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ), μια ημιανεξάρτητη κυρίαρχη χώρα που ιδρύθηκε σε μια εποχή που οι Έλληνες αποτελούσαν το 78% των πολιτών της. Η ΚΔ είναι προικισμένη με δημοκρατία ή με νεο-Οθωμανισμό;

Η δημοκρατία

Το ηλεκτρονικό Λεξικό της Οξφόρδης ορίζει την αγγλική λέξη «democracy» ως «σύστημα διακυβέρνησης από το σύνολο του πληθυσμού [“population”] ή από όλα τα επιλέξιμα μέλη ενός κράτους, συνήθως μέσω εκλεγμένων αντιπροσώπων».

Το Λεξικό προσθέτει ότι η λέξη «democracy» προέρχεται από έναν ελληνικό όρο, που συνδυάζει τον «δήμο» με το ρήμα «κρατώ». Στην αρχαιότητα, ο δήμος («demos») ήταν «ο κοινός λαός» [«common people»] και αποτελούσε τους πολίτες «ενός αρχαίου ελληνικού κράτους». Σήμερα, ο δήμος συνιστά «το κοινό [“populace”] μιας δημοκρατίας ως πολιτικής μονάδας».

Είναι σημαντικό ότι στο πλαίσιο της δημοκρατίας, το Λεξικό παρουσιάζει κάθε μια από τις λέξεις «demos», «people», «population» και «populace» στον ενικό.

Η δημοκρατία αντιπροσωπεύει και άλλους ουσιώδεις παράγοντες, όπως την ελευθερία, ασφάλεια, αξιοπρέπεια και ισότητα του μεμονωμένου πολίτη. Έτσι, η δημοκρατία δίνει έμφαση στο άτομο και όχι στην οποιαδήποτε κοινότητα ή φυλή στην οποία ανήκει. Αυτά εξηγούν γιατί το Λεξικό της Οξφόρδης ορίζει τη «φιλελεύθερη δημοκρατία» («liberal democracy») ως «δημοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης, στην οποία τα ατομικά δικαιώματα και [ατομικές] ελευθερίες αναγνωρίζονται και προστατεύονται επισήμως και η άσκηση πολιτικής εξουσίας περιορίζεται από το κράτος δικαίου» (Πηγή: https://en.oxforddictionaries.com/).

Σύμφωνα με αυτήν τη φιλοσοφία, η δημοκρατία επιδιώκει να παρέχει περιορισμένες εξουσίες σε εκείνους που κατέχουν νομοθετική, εκτελεστική ή δικαστική εξουσία. Επίσης, θέλει να διασφαλίσει ότι οι εν λόγω εξουσίες ασκούνται νόμιμα, εύλογα και δίκαια. Έτσι, σε μια δημοκρατία, οι υπουργοί, δημόσιοι υπάλληλοι, πολίτες και ξένοι οφείλουν μεταξύ τους ορισμένα καθήκοντα σύμφωνα με το κράτος δικαίου.

Από την πλευρά του, το κράτος δικαίου περιέχει ορισμένα άλλα χαρακτηριστικά που προωθούν την ανθρωπιά. Αυτά περιλαμβάνουν την ισότητα ενώπιον του νόμου και την ισότιμη πρόσβαση στη Δικαιοσύνη.

Το κράτος δικαίου

Σε μια διάλεξη που έλαβεν χώραν στις 10 Νοεμβρίου 2010, η σημασία αυτών των εννοιών και της αθηναϊκής προέλευσής τους τονίστηκαν από τον Λόρδο Neuberger, τον τότε Master of the Rolls και επικεφαλής της αστικής δικαιοσύνης στην Αγγλία και Ουαλία. Αυτός ο καταξιωμένος Βρετανός δικαστής, που αργότερα υπηρέτησε ως Πρόεδρος του Supreme Court του Ηνωμένου Βασιλείου, εξήγησε:

«Η πρόσβαση στη Δικαιοσύνη για όλους μας στηρίζει την προσήλωσή μας στο κράτος δικαίου. Εξασφαλίζει ότι δεν ζούμε κάτω από αυτό που ο Friedrich Meinecke χαρακτηρίζει ως “κυβέρνηση της θέλησης” [αλλά υπό] κυβέρνηση του νόμου».

«Δεν πρέπει να μας εκπλήττει πολύ το γεγονός ότι η ισότητα ενώπιον του νόμου, η ισονομία [“isonomia”], της οποίας μια ισότιμη πρόσβαση στα δικαστήρια είναι μια πτυχή, ήταν για τους πολίτες της Αθήνας, πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, η βάση από την οποία προέκυψε η δημοκρατία».

Ο Λόρδος Neuberger πρόσθεσε: «Χωρίς ισότιμη πρόσβαση στα δικαστήρια, χωρίς ισότητα ενώπιον του νόμου… η δημοκρατία δεν θα επιβιώσει». Στη συνέχεια παραδέχτηκε ότι «η συνταγματική διευθέτησή μας [στο Ηνωμένο Βασίλειο] βασίζεται στην ιδέα, την αρχαία ελληνική ιδέα, της ισότιμης συμμετοχής στην Κυβέρνηση». (Πηγή:http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20101224091558/ http://www.judiciary.gov.uk/Resources/JCO/Documents/moj-speech-mediation-lectureA.pdf)

Νεο-Οθωμανισμός

Με όλα αυτά υπόψη, είναι αυτονόητο ότι η δημοκρατία είναι ελληνική, αλλά ποτέ δεν εφαρμόστηκε σωστά στην ΚΔ. Μάλιστα, το Σύνταγμα της ΚΔ, όπως εισήχθη στην αγγλική γλώσσα το 1960, δεν περιλαμβάνει τις λέξεις «democracy», «democratic», «demos», «people», «population» ή «populace». Αντ’ αυτού, το Σύνταγμα αναφέρεται επανειλημμένα στις «δύο Κοινότητες» ή στις «Κοινότητες» (στον πληθυντικό).

Το κακό αρχίζει με το άρθρο 1 του Συντάγματος. Επειδή διαιρεί τους πολίτες σε «Κοινότητες» και απαγορεύει σε οποιονδήποτε μη-Έλληνα πολίτη της ΚΔ να γίνει Πρόεδρος, το άρθρο 1 παραβιάζει την ενσωμάτωση, ισότητα, ισονομία, αξιοκρατία και άλλες δημοκρατικές αρχές.

Με ξεκάθαρη νεο-οθωμανική μέθοδο, το άρθρο 2 καθιερώνει ότι οι «Κοινότητες» είναι τόσο θρησκευτικές όσο και εθνικές. Η «Ελληνική Κοινότητα» ορίζεται με αναφορά στα «μέλη της Ελληνικής Ορθόδοξης [Χριστιανικής] Εκκλησίας», ενώ η «Τουρκική Κοινότητα» ορίζεται με αναφορά στους «Μουσουλμάνους».

Επιπλέον, το άρθρο 110 δεν εγγυάται μόνον ορισμένα δικαιώματα υπέρ της Εκκλησίας. Επίσης αναγνωρίζει «τις Αρχές και τους Νόμους» του «[ισλαμικού θρησκευτικού] ιδρύματος Vakf».

Δικοινοτικός διαχωρισμός

Σε μια περαιτέρω προσβολή στην δημοκρατική αρχή της ενσωμάτωσης, το άρθρο 63 του Συντάγματος διατηρεί τους δύο βρετανικούς αποικιακούς εκλογικούς καταλόγους. Ως αποτέλεσμα, η εκλογική εξουσία στην ΚΔ δεν ανήκει σε έναν ολοκληρωμένο «δήμο», αλλά σε δύο ξεχωριστές «Κοινότητες». Αυτό ίσως εξηγεί την υποκίνηση δύο «χωριστών, ταυτόχρονων δημοψηφισμάτων» στις 24 Απριλίου 2004 και την αναφορά σε «δημοψηφίσματα» (στον πληθυντικό) στη «Κοινή Δήλωση» των «Δύο Ηγετών» της 11ης Φεβρουαρίου 2014.

Με αυτά και άλλα μέσα, η ΚΔ διατηρεί με αλλοιωμένη μορφή τον αυστηρό οθωμανικό «δι-κοινοτικό» διαχωρισμό των υποκειμένων στον σουλτάνο σε «μη μουσουλμάνους» και «μουσουλμάνους». Ταυτόχρονα, η ΚΔ αποκλείει την πραγματική εφαρμογή της κοσμικής διακυβέρνησης.

Αυτές οι ανωμαλίες αντικατοπτρίζουν τις αντιδημοκρατικές παραδόσεις και διαιρετικές αξίες της Τουρκίας, όπως ανανεώθηκαν το 1956. Σήμερα, διαδίδονται από το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, που κάνει τους ακόλουθους ισχυρισμούς:

«Υπάρχουν, στην πραγματικότητα, δύο λαοί της Κύπρου [«two peoples of Cyprus»… Οι Τουρκοκύπριοι είναι κυρίως μουσουλμάνοι και οι Ελληνοκύπριοι είναι κυρίως θιασώτες της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας» (Πηγή: http://www.mfa.gov.tr/cyprus-_historical-overview_.en.mfa).

Μετά το 1960 και, ειδικά, μετά τις δύο τουρκικές εισβολές του 1974, η ΚΔ απέκτησε άλλες μορφές νεο-οθωμανισμού. Αυτές περιλαμβάνουν την de facto «δι-ζωνική» διχοτόμηση και, στα κατεχόμενα εδάφη, τις απάνθρωπες απελάσεις, αθέμιτες περιπτώσεις διακρίσεων, παράνομες πράξεις αποικισμού και αυθαίρετες μετατροπές εκκλησιών σε τζαμιά.

Δυστυχώς, οι δικαστές, οι κηδεμόνες του κράτους δικαίου, δεν ήταν σε θέση είτε να σταματήσουν αυτές τις παρανομίες είτε να προστατεύσουν τους πολίτες της ΚΔ, όταν βρέθηκαν στο έλεος των ενόπλων δυνάμεων ή άλλων ανθρώπων που παραβίαζαν τις ηθικές αρχές της δημοκρατίας και της ανθρωπότητας.

Με τις «πλάτες» του ΟΗΕ

Μετά το 1974, με την βοήθεια του ΟΗΕ, ο νεο-Οθωμανισμός έχει αποκρύψει τις δημοκρατικές αρχές με άλλους τρόπους.

Πρώτον, αντί να προωθήσει μια διαφανή διαδικασία με τους πολίτες στο προσκήνιο, ο ΟΗΕ διευκόλυνε μια μυστική διαδικασία υπό την ηγεμονία των «δύο ηγετών». Μάλιστα, το 2017, το Ψήφισμα 2369 του Συμβουλίου Ασφάλειας ονόμασε τη διαδικασία ως «leaders-led process». Έτσι, ο ΟΗΕ τροφοδότησε τον φυλετισμό.

Δεύτερον, αντί να επικεντρωθεί στην ενσωμάτωση της ΚΔ και στην ισότητα του κάθε πολίτη, ο ΟΗΕ επιδιώκει να διαφυλάξει τις δύο ξεχωριστές «Κοινότητες», να διευκολύνει την «πολιτική ισότητα» των «Κοινοτήτων», να νομιμοποιήσει δύο «ζώνες», να δημιουργήσει δύο «συνιστώντα κράτη» κ.λπ.

Τρίτον, αντί να προσπαθήσει να εγγυηθεί την ασφάλεια της ΚΔ και την προστασία του κάθε πολίτη, ο ΟΗΕ έχει δώσει προτεραιότητα στην ασφάλεια των «δύο Κοινοτήτων». (Δείτε, π.χ., το έγγραφο S/2017/814 του Συμβουλίου Ασφαλείας: https://digitallibrary.un.org/record/1306018?ln=el )

Τέταρτον, παρά την ύπαρξη μιας σειράς ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας, όπως το Ψήφισμα 391 (1976), που προβλέπουν «δίκαιη» διευθέτηση, ο ΟΗΕ δεν εξέφρασε κανένα ενδιαφέρον για την παροχή διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης μέσω ενός ανεξάρτητου διεθνούς δικαστηρίου. Κατά συνέπειαν, αμέτρητα διεθνή εγκλήματα έχουν μείνει ατιμώρητα, η ποινική δικαιοσύνη έχει απορριφθεί και ο νεο-Οθωμανικός αποικισμός έχει εξαπλωθεί.

Γι’ αυτούς και για άλλους λόγους, ο νεο-Οθωμανισμός είναι το ραγισμένο θεμέλιο του «κυπριακού προβλήματος». Άρα, οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι, εάν οι νεο-οθωμανικές αξίες, όπως ο «δι-κοινοτισμός», η «πολιτική ισότητα» και η «δι-ζωνικότητα», κατοχυρωθούν σε ένα μέρος της Ένωσης, θα δημιουργηθεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο.

Σε τέτοια περίπτωση και λαμβάνοντας υπόψη την προθυμία της Τουρκίας να εκμεταλλευτεί τις αυξανόμενες τουρκικές μειονότητες σε άλλες χώρες της Ένωσης, αυτές οι νεο-οθωμανικές αξίες μπορεί να ριζωθούν αλλού. Συνεπώς, ενώ η Αθήνα έχει γραφτεί στην ιστορία ως το λίκνο της δημοκρατίας, η Λευκωσία μπορεί να γίνει το φέρετρό της.

ΚΛΕΑΡΧΟΣ Α. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ

Επίκουρος Καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου UCLan στην Κύπρο.

Οι απόψεις στο άρθρο του είναι καθαρά προσωπικές

ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/simerini/politics/529096/dimokratia-i-neoothomanismos

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s